Veiligheid, bijwerkingen en contra-indicaties van HBOT

Hyperbare zuurstoftherapie, kortweg HBOT, wordt al jarenlang medisch ingezet bij specifieke indicaties, maar dat betekent niet dat HBOT voor iedereen automatisch geschikt is. Veilig gebruik begint met een goede intake, duidelijke uitleg over drukverschillen, verantwoord omgaan met zuurstof en het herkennen van situaties waarin overleg met een arts nodig is. Oxygevity biedt HBOT in Oisterwijk aan in een OxyHelp C2 tweepersoonskamer tot 2,0 ATA, met zuurstof 95–98% via masker. Oxygevity is geen ziekenhuis of medisch centrum, stelt geen diagnoses en vervangt geen huisarts of specialist.

Is hyperbare zuurstoftherapie veilig?

In de medische literatuur wordt HBOT vaak beschreven als een procedure die meestal goed te verdragen is, mits er vooraf goed wordt gescreend en de behandeling onder passende veiligheidsvoorwaarden plaatsvindt. De FDA schrijft dat HBOT bij erkende toepassingen doorgaans veilig is en dat ernstige complicaties zeldzaam zijn, maar noemt ook risico's zoals oor- en sinuspijn, middenoorletsel, tijdelijke zichtveranderingen, zeldzame longcollaps en brandrisico door zuurstofrijke omstandigheden (FDA).

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen medische HBOT in ziekenhuizen of gespecialiseerde centra en wellness- of preventiecontexten. Wetenschappelijke studies vinden vaak plaats bij specifieke patiëntgroepen, met medische indicaties, vaste protocollen, artsen, verpleegkundigen, monitoring en soms hogere drukniveaus. Oxygevity werkt met een OxyHelp C2 tweepersoonskamer tot 2,0 ATA en zuurstof 95–98% via masker. Dat betekent dat onderzoeksresultaten uit medische centra niet één-op-één mogen worden vertaald naar persoonlijke garanties.

De Undersea & Hyperbaric Medical Society, een belangrijke internationale bron voor hyperbare geneeskunde, benadrukt dat wetenschappelijk ondersteunde hyperbare behandelingen meestal worden voorgeschreven en begeleid door gekwalificeerde artsen en dat apparatuur, zuurstofgebruik en brandveiligheid aan strikte normen moeten voldoen (UHMS). Voor bezoekers van Oxygevity betekent dit vooral: wees eerlijk over uw gezondheid, medicatie en klachten, en raadpleeg bij twijfel eerst uw arts.

Meest voorkomende bijwerkingen

De meest voorkomende klachten hebben te maken met drukverandering. Tijdens drukopbouw verandert de druk in de kamer, vergelijkbaar met het dalen van een vliegtuig. Uw oren en sinussen moeten die druk kunnen volgen. Lukt dat niet goed, dan kunnen ongemak of pijn ontstaan.

Druk op de oren en moeite met klaren

Veel mensen voelen tijdens de drukopbouw druk op de oren of een ploppend gevoel. Dit is meestal tijdelijk en vermindert door slikken, gapen of andere klaringstechnieken. Cleveland Clinic beschrijft dat oren tijdens HBOT verstopt kunnen aanvoelen of kunnen ploppen, vergelijkbaar met vliegen of reizen door de bergen (Cleveland Clinic).

Lukt klaren niet, pauzeer de drukopbouw dan via het bedieningspaneel. Houdt de pijn aan, bouw dan de druk af en beëindig de sessie. Doorgaan bij duidelijke oorpijn is niet verstandig.

Middenoorbarotrauma

Middenoorbarotrauma is drukletsel: schade of irritatie door een drukverschil over het trommelvlies. Het kan variëren van een vol gevoel of pijn tot vocht achter het trommelvlies of, zeldzamer, een trommelvliesperforatie. De FDA noemt middenoorletsel, inclusief trommelvliesruptuur, als mogelijk risico van HBOT (FDA).

Sinusdruk

Verstopte neus, sinusontsteking, allergische klachten of een actieve bovenste-luchtweginfectie kunnen klaren moeilijker maken. StatPearls noemt actieve bovenste-luchtweginfecties en ernstige sinusinfecties als relatieve contra-indicaties omdat zij het risico op sinus- en oorbarotrauma kunnen verhogen (StatPearls/NCBI Bookshelf).

Tijdelijke vermoeidheid of licht gevoel in het hoofd

Sommige mensen voelen zich na een sessie ontspannen, slaperig of tijdelijk moe. Johns Hopkins noemt vermoeidheid en een licht gevoel in het hoofd als mogelijke klachten na HBOT (Johns Hopkins Medicine). Dit is meestal mild, maar nieuwe, hevige of aanhoudende klachten horen niet te worden genegeerd.

Claustrofobie

Een hyperbare kamer is een afgesloten ruimte. Ook wanneer de kamer ruim en licht is, kan dit spanning oproepen bij mensen met claustrofobie. Cleveland Clinic noemt claustrofobie en paniekreacties als mogelijke bijwerkingen, vooral bij kleinere eenpersoonskamers (Cleveland Clinic). Oxygevity gebruikt een tweepersoonskamer, maar ernstige claustrofobie blijft een reden om vooraf goed te bespreken of starten verstandig is.

Tijdelijke verandering in zicht

Bij langere reeksen HBOT-sessies kunnen tijdelijke veranderingen in zicht optreden, zoals tijdelijk bijziender worden. Cleveland Clinic vermeldt dat bij mensen met ten minste 20 dagelijkse sessies tijdelijke bijziendheid kan voorkomen en dat dit meestal terugkeert naar de uitgangssituatie (Cleveland Clinic). De systematische review uit 2023 vond eveneens een verhoogd risico op oculaire bijwerkingen in HBOT-groepen ten opzichte van controlegroepen (Frontiers in Medicine).

Zeldzame maar belangrijke risico's

Ernstige complicaties zijn zeldzaam, maar ze zijn belangrijk genoeg om vooraf te bespreken. Veiligheid bij HBOT draait niet alleen om de persoon in de kamer, maar ook om druk, zuurstof, apparatuur, kleding, materialen en het herkennen van alarmsignalen.

Zuurstoftoxiciteit

Zuurstoftoxiciteit ontstaat wanneer het lichaam in verhouding tot druk en duur aan te veel zuurstof wordt blootgesteld. Dit is zeldzaam, maar kan zich uiten in klachten zoals hoesten, benauwdheid of, in uitzonderlijke gevallen, insulten. Cleveland Clinic noemt zuurstofvergiftiging en insulten als zeldzame mogelijke complicaties (Cleveland Clinic). StatPearls noemt koorts en epilepsie als situaties die de kans op een epileptische aanval vergroten en daarom beoordeling vragen (StatPearls/NCBI Bookshelf).

Longbarotrauma

Longbarotrauma is letsel door drukverschillen in de longen. Dit is vooral relevant bij aandoeningen waarbij lucht kan worden vastgehouden, zoals COPD, longemfyseem, bullae of sommige vormen van astma. StatPearls noemt COPD, astma, blebs en bullae als relatieve contra-indicaties vanwege risico's zoals ophoping van koolzuur in het bloed (hypercapnie), luchtinsluiting en een klaplong (StatPearls/NCBI Bookshelf).

Verergering van onbehandelde pneumothorax

Een onbehandelde pneumothorax is een klaplong waarbij lucht buiten de long in de borstholte aanwezig is. Bij drukverandering kan dit gevaarlijk verergeren. StatPearls noemt een onbehandelde pneumothorax de enige absolute contra-indicatie voor HBOT, omdat drukveranderingen een levensbedreigende spanningspneumothorax kunnen veroorzaken (StatPearls/NCBI Bookshelf).

Brandveiligheid bij zuurstofrijke omgevingen

Zuurstof zelf is niet brandbaar, maar het ondersteunt verbranding sterk. Daardoor kunnen materialen sneller en heviger branden in een zuurstofrijke omgeving. Bij Oxygevity wordt de kamer met lucht op druk gebracht en ademt u de zuurstof via een masker of kapje; de kamer zelf loopt dus niet vol met zuurstof. Wij hanteren daarom geen kledingvoorschriften, en uw telefoon mag mee naar binnen.

Wij starten niet

Deze waarschuwing geldt ook wanneer iemand zich verder goed voelt. Het punt is niet alleen de huidige klacht, maar het risico dat drukverandering lucht in de borstholte laat uitzetten of een spanningspneumothorax veroorzaakt. In een niet-ziekenhuissetting zoals Oxygevity is dit een harde reden om niet te starten zonder medische vrijgave.

Alleen na medische vrijgave

Deze situaties sluiten HBOT niet uit. Ze betekenen dat de afweging bij een arts hoort en niet bij ons: wij starten pas nadat uw huisarts of behandelend specialist aangeeft dat blootstelling aan verhoogde druk in uw geval verantwoord is. In de literatuur heten dit relatieve contra-indicaties.

Veiligheidsprotocol bij Oxygevity

Oxygevity werkt in een preventie-, herstel- en vitaliteitscontext en niet als ziekenhuis of medisch behandelcentrum. Daarom is het veiligheidsprotocol gericht op duidelijke intake, risicoselectie, goede uitleg en tijdig doorverwijzen bij medische twijfel.

Belangrijk om vooraf te weten: u reserveert tijd voor zelfstandig gebruik van de kamer. Tijdens de sessie is niet gegarandeerd personeel aanwezig. U bedient de drukopbouw en -afbouw zelf volgens de instructies die u vooraf krijgt, en bepaalt zelf wanneer u in- en uitstapt. U hoeft daarbij op niemand te wachten.

Na uw aanmelding ontvangt u een toegangscode of sleutel, zodat u op uw tijdslot zelfstandig binnenkomt. Juist omdat er niemand meekijkt, nemen wij de screening vooraf streng en leggen wij voor uw eerste sessie uit hoe alles werkt.

• Intake en screening vooraf: vooraf bespreken we gezondheid, medicatie, longgeschiedenis, oor- en sinusklachten, zwangerschap, diabetes, implantaten en relevante medische voorgeschiedenis.
• Contra-indicatiecheck: bij signalen zoals onbehandelde pneumothorax, actieve infectie, koorts, ernstige longproblemen of risicomedicatie starten we niet zonder passende medische beoordeling.
• Uitleg over klaren van de oren: u krijgt uitleg over slikken, gapen en andere veilige manieren om druk te klaren. Forceren is niet de bedoeling.
• U regelt de drukopbouw zelf: het bedieningspaneel zit in de kamer, binnen handbereik. Bij oorpijn, sinusdruk of onrust vertraagt of pauzeert u zelf, zonder op iemand te wachten. Hoe dat werkt, leggen wij vooraf uit en oefent u tijdens uw eerste sessie.
• U kunt altijd zelf stoppen: bij benauwdheid, pijn op de borst, paniek, neurologische klachten of hevige oorpijn bouwt u de druk af en verlaat u de kamer. Dat kan op drie onafhankelijke manieren, waaronder een mechanische, zodat u er ook bij een storing uit kunt. Meld klachten daarna altijd bij ons, en bel bij spoed 112.
• Brandveiligheid: omdat de kamer met lucht op druk wordt gebracht en de zuurstof via een masker gaat, gelden er bij ons geen aparte kleding- of materiaalregels.
• Stoppen of pauzeren bij klachten: doorgaan tegen duidelijke klachten in past niet bij verantwoord gebruik.
• Arts raadplegen bij twijfel: bij medische onzekerheid adviseren wij altijd overleg met huisarts of specialist.

Wat als er tijdens uw sessie iets misgaat?

Omdat er geen doorlopend toezicht is, is het goed om vooraf te weten hoe u zelf handelt. Er is een intercom in de kamer, maar er zit niet altijd iemand aan de andere kant — reken daar in een noodgeval dus niet op. Een alarmknop waarmee u iemand kunt oproepen is er niet.

Wat er wél is: drie onafhankelijke manieren om de druk af te bouwen — via het bedieningspaneel, via een aparte noodstop voor versnelde decompressie, en via een mechanische klep die ook werkt wanneer de elektronica uitvalt. Met die drie voorzieningen kunt u de druk afbouwen en de kamer verlaten. Daarnaast heeft u uw eigen telefoon bij u.

• Houd uw telefoon binnen handbereik. Uw telefoon mag mee de kamer in en is uw manier om hulp te bereiken.
• Bel 112 bij spoed. Bij benauwdheid die niet zakt, pijn op de borst, uitvalsverschijnselen of verdenking op een klaplong belt u het alarmnummer — niet ons.
• Bouw eerst de druk af. Bij klachten die kunnen wachten: druk afbouwen, uitstappen, en pas daarna beoordelen hoe u zich voelt. Doorgaan tegen duidelijke klachten in past niet bij verantwoord gebruik.
• Meld het daarna bij ons. Ook als het vanzelf overging. Wij leggen vast wat er gebeurd is en pauzeren zo nodig uw volgende sessies totdat u het met uw arts heeft besproken. Of doorgaan verstandig is, is een oordeel van uw arts, niet van ons.

Weegt dit voor u zwaar — bijvoorbeeld omdat u een aandoening heeft waarbij u liever niet alleen bent — bespreek dat dan in de pre-intake.

Iemand meenemen

De kamer is voor twee personen. U mag kosteloos iemand meenemen die naast u plaatsneemt zonder zuurstofmasker: een partner, familielid of vriend. Meld die persoon vooraf bij ons aan; uw toegangscode blijft persoonlijk en deelt u niet.

Belangrijk: wie meegaat ondergaat dezelfde drukopbouw als u. Barotrauma ontstaat door druk, niet door zuurstof. Wij vragen uw begeleider daarom om dezelfde zelfcheck in te vullen als u — niet een kortere versie, zodat er niets tussenuit valt. In de pre-intake bespreken wij welke aangevinkte punten voor hem of haar van belang zijn. Alles wat met druk te maken heeft telt onverkort mee; punten die uitsluitend met het inademen van zuurstof onder druk samenhangen, gelden niet voor een begeleider zonder masker.

Wanneer moet u eerst uw arts raadplegen?

Raadpleeg eerst uw arts als u een longziekte hebt, ooit een klaplong had, recent geopereerd bent, actieve oor- of sinusklachten hebt, zwanger bent, epilepsie of insulten hebt gehad, diabetes hebt met schommelende waarden, chemotherapie ondergaat of medicatie gebruikt waarvan u niet zeker weet of die bij verhoogde zuurstofdruk van belang is, een pacemaker of implantaat hebt, onder actieve kankerbehandeling staat of onverklaarde benauwdheid, pijn op de borst of neurologische klachten ervaart.

Dit advies is bewust ruim geformuleerd. In een medische setting kan een arts soms besluiten dat HBOT bij een specifieke indicatie toch verantwoord of zelfs noodzakelijk is. Bij geringe twijfel adviseren wij daarom eerst overleg met uw arts, juist omdat Oxygevity geen ziekenhuis is.

Nu even niet, of nog niet

Sommige redenen om niet te starten zijn vaak tijdelijk: koorts, een actieve oor- of sinusinfectie, of oren die u op dat moment niet kunt klaren. Start pas wanneer de klachten voorbij zijn.

Andere redenen vragen eerst een oordeel van een arts: acute benauwdheid of pijn op de borst, instabiele medische klachten, of een advies van uw behandelend arts om verhoogde druk te vermijden. Bij een onbehandelde pneumothorax of het vermoeden daarvan starten wij sowieso niet.

Start ook niet als u essentiële medische informatie niet zeker weet. Denk aan onbekende implantaatgegevens, recente operatie zonder duidelijke vrijgave, of medicatie waarvan u niet weet of die relevant is. Eerst duidelijkheid, dan pas plannen.

HBOT bij Oxygevity versus medische HBOT

Medische HBOT wordt in Nederland voor specifieke indicaties als verzekerde zorg gezien. Het Zorginstituut Nederland beschrijft dat HBOT alleen voor specifieke indicaties tot verzekerde zorg behoort en verwijst naar landelijke protocollen voor gepast gebruik (Zorginstituut Nederland). UHMS publiceert eveneens een lijst met erkende medische indicaties, waaronder decompressieziekte, koolmonoxidevergiftiging, geselecteerde problematische wonden, bestralingsschade, necrotiserende infecties en andere acute indicaties (UHMS).

Oxygevity positioneert zich niet als vervanging van die medische centra. Wij bieden sessies met een OxyHelp C2 tweepersoonskamer tot 2,0 ATA en zuurstof 95–98% via masker. Wij stellen geen diagnoses, behandelen geen acute medische aandoeningen en doen geen beloften over genezing of herstel. Wie een erkende medische indicatie heeft, ernstige klachten ervaart of onder behandeling staat, hoort dit met de eigen arts of specialist te bespreken.

Onderzoek naar HBOT kan waardevol zijn, maar studies verschillen in drukniveau, zuurstofpercentage, sessieduur, aantal sessies, patiëntgroepen en medische begeleiding. Daarom gebruiken wij wetenschappelijke literatuur als context voor veiligheid en zorgvuldigheid, niet als garantie voor individuele uitkomsten.

FAQ over HBOT-veiligheid

Bronnenlijst

• Zorginstituut Nederland - Standpunt hyperbare zuurstoftherapie, alleen voor specifieke indicaties een verzekerde prestatie
• Undersea & Hyperbaric Medical Society - HBO Indications
• FDA - Hyperbaric Oxygen Therapy: Get the Facts
• FDA - Follow Instructions for Safe Use of Hyperbaric Oxygen Therapy Devices
• StatPearls / NCBI Bookshelf - Hyperbaric Oxygen Therapy Contraindications
• Zhang et al., 2023 - Adverse effects of hyperbaric oxygen therapy: a systematic review and meta-analysis
• Cleveland Clinic - Hyperbaric Oxygen Therapy: Benefits and Side Effects
• Johns Hopkins Medicine - Complications of Hyperbaric Oxygen Treatment

Medische disclaimer

Deze pagina is bedoeld als algemene informatie over veiligheid, bijwerkingen en contra-indicaties van HBOT. De tekst is geen medisch advies, geen diagnose en geen behandelplan. Oxygevity is geen ziekenhuis of medisch centrum en vervangt geen huisarts, medisch specialist, spoedeisende hulp of hyperbaar arts. Heeft u klachten, een medische aandoening, gebruikt u medicatie of twijfelt u of HBOT geschikt is, overleg dan eerst met uw huisarts of specialist. Bij acute klachten zoals benauwdheid, pijn op de borst, uitvalsverschijnselen of verdenking op een klaplong moet u direct medische hulp zoeken.